Debata na temat jakości powietrza w miastach nasiliła się. 17 czerwca francuskie Zgromadzenie Narodowe głosowało za zniesieniem ZFE (Zones à Faibles Émissions) – stref niskiej emisji. Środek ten miał na celu zwiększenie siły nabywczej kierowców starszych samochodów, ale wywołał zaciętą walkę między tymi, dla których wsparcie finansowe było priorytetem, a tymi, którym niepokoiło zdrowie publiczne.
To głosowanie nie było łatwym zwycięstwem. Wynik wyniósł 275 do 252. Historia jeszcze się nie skończyła.
Droga prawna pozostaje trudna. Zanim strefy te skutecznie znikną z ulic, Senat i Zgromadzenie Narodowe muszą za pośrednictwem wspólnej komisji uzgodnić jeden dokument. Nawet jeśli im się to uda, Rada Konstytucyjna może je unieważnić. Problem w tym, że ustawa jest ukryta w szerszym pakiecie rozwiązań mających na celu uproszczenie procedur administracyjnych, co komplikuje jej status prawny.
Rząd rozdarty sprzecznościami
Rząd nie był w tej kwestii całkowicie jednomyślny. Niektórzy urzędnicy opowiadali się nie za całkowitym zrzeczeniem się, ale raczej za dostosowaniem przepisów niż całkowitym uchyleniem. To stanowisko pośrednie wywołało tarcia w obrębie większości rządzącej.
Widzieliśmy już oznaki tego niezdecydowania. W miastach takich jak Paryż i Lyon wskaźniki zanieczyszczenia powietrza osiągnęły poziom krytyczny i mówi się o złagodzeniu zasad, a nie o całkowitym zamknięciu. Wydaje się, że celem było znalezienie kompromisu, który nie zniechęciłby całkowicie żadnej ze stron sporu.
Kto straci, gdy ZFE zniknie?
Krytycy twierdzą, że likwidacja tych stref to krok wstecz dla zdrowia publicznego. Ich główny problem jest prosty. Bez ograniczeń stare i zanieczyszczające środowisko samochody zapełnią centra miast. Dotyczy to w nieproporcjonalnym stopniu osób o niskich dochodach mieszkających w obszarach o dużym natężeniu ruchu.
W dużych miastach, takich jak Paryż, ekolodzy twierdzą, że decyzja ta poświęca zdrowie na rzecz swobody przemieszczania się. Na poparcie swoich twierdzeń wykorzystują konkretne dane. Na przykład w Lyonie wprowadzenie bardziej rygorystycznych norm emisji doprowadziło do znacznej redukcji szkodliwych substancji zanieczyszczających. Niektóre czujniki wykazują redukcję tlenków azotu i cząstek stałych o 24–44%.
Dla kierowców starszych samochodów usunięcie tych barier może być zwycięstwem. Oznacza to jednak także otwarcie drzwi dla problemów z jakością powietrza, które te strefy próbują rozwiązać.
Koszty społeczne stref niskiej emisji
Bądźmy szczerzy i spójrzmy prawdzie w oczy. Ramowe zasady ZFE (strefy niskiej emisji) spotkały się z ostrą krytyką za ignorowanie realiów gospodarczych gospodarstw domowych o niskich dochodach. Takich gospodarstw domowych po prostu nie stać na wymianę starych, ale zgodnych z przepisami samochodów na nowe, bardziej ekologiczne modele. Często wydaje się, że zasady te są tworzone przez ludzi, którzy nie zaglądają na swoje konta bankowe.
Sytuacja ulegnie pogorszeniu w 2025 r. Rząd całkowicie zniósł premie przeliczeniowe i obniżył premię środowiskową. Zachęty finansowe, które miały złagodzić cios dla codziennych kierowców, nagle zniknęły. Oprócz zaostrzonych przepisów, z roku na rok zwiększa się liczba pojazdów objętych zakazem wjazdu do centrum miasta, co nieuchronnie powoduje niezadowolenie społeczne.
Zakład o wartości 3 miliardów euro
Miasto Paryż rozważa obecnie koszty opuszczenia tych stref. Ich całkowite usunięcie nie jest bezpłatne. Tak naprawdę może to kosztować Francję aż 3 miliardy euro. Dlaczego? Ignorowanie zobowiązań w zakresie przeciwdziałania zmianom klimatycznym może skutkować sankcjami ze strony UE. Rząd rozważa wsparcie finansowe dla tych, którzy pozostali, ale nie ustalono dokładnej daty. Brak daty. Nie ma konkretnych planów. Tylko niejasne obietnice pomocy.
Zatem sprzeczność pozostaje. Utrzymanie ZFE zwiększa ryzyko niepokojów społecznych i reakcji politycznej. Jeśli zostanie uchylona, krajowi grożą ogromne kary nałożone przez Brukselę za niespełnienie celów środowiskowych. Czerwcowe głosowanie jest kamieniem milowym, a nie ostateczną decyzją. To, co będzie dalej, zależy od parlamentarzystów, ewentualnych wyzwań w Radzie Konstytucyjnej i stanowiska, jakie zajmie rząd.
Przyszłość ZFE to nie tylko jakość powietrza. Jest lustrem odzwierciedlającym chaotyczne i sprzeczne kwestie zmian środowiskowych.
Rozmowa jeszcze się nie skończyła. Leży na styku zdrowia publicznego, sprawiedliwości społecznej i przetrwania politycznego. Jak nakłonić ludzi do zmiany, gdy ci, którzy są zmuszeni do zmiany, najmniej potrafią się przystosować? Odpowiedź jest niejasna. Do czasu rozwiązania kwestii prawnych i politycznych kierowcy będą musieli poczekać, nie wiedząc, czy w przyszłym miesiącu ich stare samochody wrócą do miasta i czy zapłacą cenę za realizację celów klimatycznych Europy.





















